Bộ Y tế đang đề xuất bổ sung 84 thuốc mới, trong đó có 30 thuốc điều trị ung thư (ĐTUT) giá cao, vào danh mục được quỹ BHYT chi trả.
Giảm gánh nặng tài chính, nâng cao hiệu quả điều trị
Có mẹ đang điều trị ung thư phổi Chị Hồng Vân (ngụ Hà Nội), cho biết chi phí chữa bệnh ung thư thường vượt quá khả năng của nhiều gia đình. “Có những gia đình phải bán nhà, bán hết tài sản để chữa bệnh. Nếu thêm thuốc ĐTUT được BHYT thanh toán thì đó thực sự là tin vui với người bệnh nghèo” – chị Vân nói.
Đại diện Bộ Y tế cho biết hiện việc thanh toán thuốc BHYT được thực hiện theo Thông tư 20/2022/TT-BYT do Bộ Y tế ban hành ngày 31-12-2022, quy định về danh mục thuốc thuộc phạm vi được hưởng của người tham gia bảo hiểm y tế, có hiệu lực từ ngày 1-3-2023, gồm 1.037 hoạt chất thuốc hóa dược và sinh phẩm (thuộc 27 nhóm lớn) cùng 59 thuốc phóng xạ, chất đánh dấu. Tuy nhiên, danh mục này chủ yếu kế thừa từ năm 2018, chỉ bổ sung một số thuốc điều trị COVID-19 và mở rộng phạm vi sử dụng cho trạm y tế xã. Trong khi đó, y học hiện đại phát triển rất nhanh, đặc biệt là trong điều trị ung thư.
Bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng Vụ BHYT (Bộ Y tế), cho biết dự thảo thông tư mới dự kiến bổ sung 84 thuốc hóa dược và sinh phẩm vào danh mục được quỹ BHYT chi trả. Trong đó, nhóm thuốc ĐTUT chiếm tỉ lệ lớn nhất với 30 loại, chủ yếu là các thuốc phát minh mới như điều trị đích, kháng thể đơn dòng và liệu pháp miễn dịch.
Theo các chuyên gia y tế, nhiều thuốc ĐTUT thế hệ mới mang lại hiệu quả điều trị đột phá nhưng đi kèm chi phí rất cao. Dữ liệu từ Hiệp hội Ung thư lâm sàng Mỹ (ASCO) cho thấy các liệu pháp miễn dịch có chi phí khoảng 14.000 – 16.000 USD/tháng. Một số thuốc điều trị đích cho ung thư phổi có giá gần 18.000 USD/tháng, còn các siêu kháng thể dẫn đường có thể lên tới khoảng 170.000 USD/năm điều trị. Tại Việt Nam, dù đã có nhiều chương trình hỗ trợ bệnh nhân và đàm phán giá thuốc, chi phí thực tế người bệnh phải tự chi trả vẫn phổ biến từ 40 triệu đến hơn 100 triệu đồng/tháng, thậm chí lên tới hàng tỉ đồng cho cả liệu trình. Vì vậy, việc bổ sung các thuốc ĐTUT vào danh mục BHYT thanh toán – dù có thể theo cơ chế đồng chi trả như 30% hoặc 50% giúp người bệnh có thêm cơ hội tiếp cận các phác đồ điều trị tiên tiến.
TS-BS Diệp Bảo Tuấn, Giám đốc Bệnh viện Ung bướu TP HCM, nhấn mạnh các khuyến cáo quốc tế hiện ưu tiên sử dụng thuốc nhắm trúng đích, liệu pháp miễn dịch và các thuốc liên hợp kháng thể – thuốc (ADC) ngay từ giai đoạn sớm cho những trường hợp phù hợp. Những phương pháp này giúp kiểm soát bệnh tốt hơn, kéo dài thêm thời gian sống và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh. Đặc biệt, với bệnh nhân ung thư giai đoạn muộn hoặc di căn, việc điều trị thường kéo dài và cần duy trì liên tục. Chi phí cao khiến nhiều người bệnh khó tuân thủ phác đồ nếu phải tự chi trả hoàn toàn.
Chia sẻ về ĐTUT đang được chuẩn bị triển khai trong nước là thuốc miễn dịch có hoạt chất pembrolizumab, do Nga sản xuất; GS-TS Lê Văn Quảng, Giám đốc Bệnh viện K, cho biết bệnh viện đang hoàn thiện các quy trình chuyên môn để đưa thuốc vào điều trị. Thuốc có hoạt chất tương đương với các thuốc cùng nhóm đang lưu hành nhưng giá thấp hơn, góp phần giảm chi phí cho người bệnh. Thuốc có giá dự kiến khoảng 18 triệu đồng/lọ, liều điều trị thông thường 2 lọ cho mỗi chu kỳ, tương đương khoảng 36 triệu đồng. Hiện thuốc chưa được quỹ BHYT chi trả và đang được làm thủ tục đấu thầu, đồng thời đề xuất đưa vào danh mục BHYT thanh toán trong thời gian tới.
Tính toán kỹ, bảo đảm khả năng chi
Giải thích việc ưu tiên nhóm thuốc ung thư, lãnh đạo Vụ BHYT cho biết các thuốc điều trị u ác tính thế hệ mới thường có giá rất cao do chi phí nghiên cứu và thử nghiệm lâm sàng lớn. Những năm gần đây, nhiều phát minh đột phá trong điều trị bệnh hiểm nghèo liên tục được giới khoa học thế giới đưa ra và nhanh chóng đăng ký lưu hành tại Việt Nam. Vì vậy, số thuốc ĐTUT được xem xét cập nhật trong lần sửa đổi danh mục này nhiều hơn so với các nhóm thuốc khác.
Theo bà Trang, việc bổ sung thuốc sẽ được tính toán kỹ lưỡng nhằm bảo đảm khả năng chi trả của quỹ BHYT, trong đó xem xét cả hiệu quả điều trị và tác động ngân sách. Danh mục thuốc BHYT được quy định theo tên hoạt chất, do đó trên thực tế số thuốc thương mại được quỹ BHYT thanh toán có thể nhiều hơn, tùy theo số thuốc được cấp phép lưu hành. Cùng với đó, Bộ Y tế cũng dự kiến nới lỏng điều kiện sử dụng và tăng mức thanh toán đối với 52 loại thuốc đã có trong danh mục hiện hành.
Trong cơ cấu chi của quỹ BHYT, tiền thuốc luôn chiếm tỉ trọng lớn. Thống kê của Bộ Y tế cho thấy chi phí thuốc từ quỹ BHYT những năm gần đây tăng nhanh, từ khoảng 40.000 tỉ đồng năm 2022 lên hơn 50.000 tỉ đồng năm 2024, chiếm khoảng 30%-33% tổng chi quỹ. Do đó, việc lựa chọn và thanh toán thuốc hợp lý có vai trò quan trọng trong kiểm soát chi phí điều trị và bảo đảm an toàn quỹ BHYT.
Theo Bộ Y tế, cả nước có hơn 95 triệu người tham gia BHYT, đạt tỉ lệ bao phủ hơn 94% dân số. Mỗi năm, có khoảng 40 triệu người khám chữa bệnh bằng BHYT, với khoảng 186 triệu lượt khám, trung bình mỗi người khoảng 4-5 lần/năm.
