Bộ Tài chính vừa trình Chính phủ dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và Luật Thuế thu nhập cá nhân.
Siết đất bỏ hoang
Đáng chú ý, dự thảo đề xuất bổ sung mức thuế suất đối với đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng hoặc chậm đưa vào sử dụng. Theo đó, các loại đất này chịu thuế suất 0,2% và không áp dụng hạn mức. Nếu được Quốc hội thông qua, đây sẽ là lần đầu tiên khái niệm “đất bỏ hoang” được đưa vào luật và áp dụng mức thuế riêng.
Theo quy định hiện hành, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp có hiệu lực từ năm 2010 quy định thuế đối với đất ở theo biểu thuế lũy tiến từng phần.
Cụ thể, diện tích đất ở trong hạn mức chịu thuế suất 0,03%; phần diện tích vượt không quá 3 lần hạn mức chịu thuế suất 0,07%; phần diện tích vượt trên 3 lần hạn mức chịu thuế suất 0,15%.
Đối với đất sản xuất, kinh doanh phi nông nghiệp, thuế suất là 0,03%. Đất sử dụng không đúng mục đích, đất chưa sử dụng theo đúng quy định chịu thuế suất 0,15%, trong khi đất lấn, chiếm chịu thuế suất 0,2%.
Như vậy, mức thuế suất 0,2% được đề xuất đối với đất bỏ hoang cao gần 7 lần mức 0,03% đang áp dụng với đất ở trong hạn mức và một số loại đất phi nông nghiệp.
Bộ Tài chính cho biết, pháp luật về thuế sử dụng đất phi nông nghiệp hiện hành đã có những quy định nhằm hướng tới sử dụng đất tiết kiệm, hiệu quả. Tuy nhiên, luật chưa quy định mức thuế suất riêng đối với đất bỏ hoang, đất không đưa vào sử dụng hoặc chậm đưa vào sử dụng.
Việc bổ sung quy định này nhằm thể chế hóa Nghị quyết 21 của Ban Chấp hành Trung ương về khắc phục tình trạng sử dụng đất lãng phí, đất bỏ hoang, chậm đưa đất vào sử dụng và áp dụng chính sách thuế cao hơn đối với đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng.
Theo Bộ Tài chính, dù số thu tuyệt đối từ thuế sử dụng đất phi nông nghiệp tăng qua các năm, khoản thu này vẫn chiếm tỷ trọng rất nhỏ trong tổng thu ngân sách Nhà nước do cơ quan thuế quản lý.
Trong giai đoạn 2021-2025, tỷ trọng số thu thuế sử dụng đất phi nông nghiệp dao động từ 0,14% đến 0,22%, bình quân khoảng 0,19% tổng thu ngân sách Nhà nước do cơ quan thuế quản lý. Tỷ trọng này tăng lên 0,22% trong các năm 2023-2024, nhưng giảm xuống còn 0,17% vào năm 2025.
Cũng theo Bộ, tốc độ tăng thuế sử dụng đất phi nông nghiệp thấp hơn tốc độ tăng chung của các khoản thu ngân sách Nhà nước. Vì vậy, vai trò của sắc thuế này trong cơ cấu thu ngân sách nhìn chung chưa có thay đổi đáng kể.
Cần xác định đúng đối tượng
Ông Nguyễn Văn Đính – Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) nhận định, việc áp dụng thuế cao với đất bỏ hoang là cần thiết. Những năm gần đây, khái niệm “nhà hoang”, “biệt thự hoang”, “khu đô thị hoang” đã trở nên phổ biến, ngay cả tại các đô thị lớn.
Nghịch lý nằm ở chỗ trong khi không ít đất đai, nhà ở bị bỏ hoang thì nhiều người dân vẫn khó tiếp cận nhà ở. Thực trạng này không chỉ gây lãng phí nguồn lực đất đai mà còn phản ánh tình trạng một bộ phận nhà đất được nắm giữ với mục đích tích lũy, đầu cơ thay vì đưa vào sử dụng.
Ông Đính cho rằng, chính sách thuế bất động sản nên hướng tới những đối tượng tích lũy, đầu cơ thay vì người mua để sinh sống hoặc phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh. Cách tiếp cận này vừa có thể tăng nguồn thu ngân sách, vừa góp phần điều tiết thị trường bất động sản.
Theo vị chuyên gia, có thể nghiên cứu áp dụng mức thuế tăng dần theo thời gian đất bị bỏ hoang. Dẫn chứng kinh nghiệm từ Hàn Quốc, nơi mức thuế đối với đất bỏ hoang hoặc đang trong quá trình cải tạo đất được nâng dần tùy theo thời gian không được đưa vào sử dụng.
Chính sách này, theo ông Đính, có thể làm giảm động lực nắm giữ bất động sản với mục đích đầu cơ. Khi cộng thêm chi phí lãi vay và các chi phí cơ hội khác, việc giữ bất động sản chờ tăng giá sẽ trở nên rủi ro hơn, qua đó hạn chế hoạt động mua đi bán lại để hưởng chênh lệch hoặc tạo cung cầu ảo.
Đồng thời, áp lực thuế cũng có thể thúc đẩy chủ sở hữu đưa bất động sản bỏ hoang ra cho thuê hoặc bán, qua đó tăng khả năng tiếp cận nhà ở của người có nhu cầu thực. Trường hợp vẫn tiếp tục nắm giữ, nguồn thuế thu được có thể bổ sung nguồn lực cho đầu tư công, hạ tầng xã hội.
Ngoài ra, ông Đính cho rằng với các doanh nghiệp phát triển dự án nhưng không triển khai đúng tiến độ cũng cần có biện pháp xử lý nghiêm.
Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và Luật Thuế thu nhập cá nhân dự kiến được trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp tháng 10.
