PHNOM PENH, Campuchia, ngày 6 tháng 8 năm 2026/PRNewswire/ — Fair Finance Asia (FFA) và chương trình Influencing Just Energy Transition in the ASEAN (I-JET) kêu gọi các ngân hàng và nhà đầu tư chấm dứt tài trợ cho việc mở rộng điện than và tăng cường các biện pháp bảo vệ xã hội.
Fair Finance Asia and Influencing Just Energy Transition in the ASEAN (July 2026), Phasing out coal, phasing in justice: Roadmap for financing responsible regional coal phase-out in Asia.
Trong một báo cáo mới, Loại bỏ than đá, thúc đẩy công bằng: Lộ trình tài trợ cho quá trình loại bỏ than đá có trách nhiệm trên phạm vi khu vực tại Châu Á, FFA và I-JET đã đánh giá bức tranh chuyển đổi năng lượng tại Campuchia, Indonesia, CHDCND Lào, Philippines, Thái Lan và trên phạm vi rộng hơn là Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN).
Mặc dù các quốc gia thành viên ASEAN đã áp dụng các lệnh tạm dừng phát triển điện than, cập nhật Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC), các kế hoạch cho ngừng hoạt động sớm đối với các nhà máy nhiệt điện than, phân loại xanh và định giá carbon, báo cáo nhận định rằng những biện pháp này vẫn chưa đáp ứng được lộ trình giới hạn mức tăng nhiệt độ toàn cầu ở 1,5°C phù hợp với Thỏa thuận Paris.
Các hạn chế quốc tế đối với hoạt động tài trợ cho than đá đã được mở rộng, nhưng nguồn tài trợ vẫn tiếp tục thông qua các khoản cho vay doanh nghiệp và hoạt động khai thác than ở khâu thượng nguồn. Trong khi đó, khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) vẫn đang được xem là một nhiên liệu chuyển tiếp bất chấp chi phí cao, biến động giá, tài sản bị mắc kẹt và sự ràng buộc với nhiên liệu hóa thạch.
Để thực hiện lộ trình loại bỏ than đá một cách đáng tin cậy và công bằng, báo cáo khuyến nghị:
- Không phát triển thêm dự án than đá mới, kể cả nhằm đáp ứng nhu cầu từ trí tuệ nhân tạo (AI) và kỹ thuật số.
- Xây dựng các kế hoạch loại bỏ than đá có thời hạn rõ ràng, có thể thực thi được và hướng tới chấm dứt hoàn toàn điện than không áp dụng các biện pháp giảm phát thải.
- Ngừng hoạt động vĩnh viễn hoặc chuyển đổi toàn bộ các tổ máy, đồng thời phục hồi môi trường tại địa điểm dự án.
- Chấm dứt mọi hoạt động tài trợ cho than đá, bao gồm cả các giải pháp không thực chất.
- Đưa ra các cam kết chuyển đổi công bằng có tính ràng buộc.
Báo cáo cũng kêu gọi thực hiện các biện pháp bảo vệ xã hội mạnh mẽ:
- Hỗ trợ thu nhập, đào tạo lại kỹ năng và tạo việc làm xanh thoả đáng cho người lao động bị ảnh hưởng.
- Bảo đảm sự tham gia thực chất, đồng thuận tự nguyện, trước và được thông tin (FPIC), đồng thời bảo đảm quyền về đất đai của Người bản địa.
- Xây dựng các chính sách đáp ứng yếu tố bình đẳng giới.
- Bảo vệ không gian dân sự cũng như những người hoạt động bảo vệ môi trường và nhân quyền.
Bernadette Victorio, Trưởng chương trình, Fair Finance Asia, cho biết: “Thước đo để đánh giá không chỉ là việc các nhà máy nhiệt điện than có được đóng cửa hay không, mà còn là liệu quá trình chuyển đổi năng lượng có giảm bất bình đẳng thông qua việc bảo vệ quyền và nâng cao tiếng nói của người lao động, cộng đồng, phụ nữ và Người bản địa hay không”.
Shubert Ciencia, Quản lý Chương trình Công lý Năng lượng và Tác động ASEAN, Oxfam Châu Á, cho biết: “Kế hoạch Hành động Hợp tác Năng lượng ASEAN (APAEC) giai đoạn 2026-2030 phát đi tín hiệu về quyết tâm của ASEAN trong việc đẩy nhanh quá trình khử carbon đồng thời bảo đảm an ninh năng lượng. Các quốc gia thành viên hiện cần hạn chế đầu tư vào các dự án than hiện hữu và cấm phát triển các dự án mới”.
Victoria Fanggidae, Giám đốc điều hành The PRAKARSA, cho biết: “Những cam kết về khí hậu sẽ không còn ý nghĩa nếu các dòng vốn tài chính vẫn tiếp tục hỗ trợ ngành than. Các tổ chức tài chính của Indonesia cần chấm dứt việc tiếp tục tạo điều kiện cho mở rộng điện than, chuyển hướng dòng vốn sang năng lượng tái tạo và lồng ghép các nguyên tắc về nhân quyền cũng như chuyển đổi công bằng vào các quyết định tài trợ”.
Genalyn Arcayera-Aquino, Quản lý Chương trình Quyền Kinh tế của tổ chức Initiatives for Dialogue and Empowerment through Alternative Legal Services (IDEALS), cho biết: “Các chính sách ưu đãi dành cho nhiên liệu hóa thạch mà không đi kèm một lộ trình loại bỏ rõ ràng sẽ tạo ra bài toán con gà và quả trứng: sự phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu khiến chi phí điện năng luôn ở mức cao và làm chậm sự phát triển của ngành năng lượng tái tạo trong nước”.
Yuki Tanabe, Giám đốc chương trình, Trung tâm Môi trường và Xã hội Bền vững Nhật Bản (JACSES), cho biết: “Các chính phủ cần thúc đẩy việc cho ngừng hoạt động sớm các nhà máy nhiệt điện than thông qua việc áp dụng các quy định môi trường nghiêm ngặt hơn và tăng thuế đối với hoạt động phát điện từ than”.
Đọc báo cáo tại: bit.ly/4wsaWt7
Liên hệ truyền thông:
Kyle Cruz
Quản lý Tác động và Chiến dịch
Fair Finance Asia
Shubert Ciencia
Quản lý Chương trình Công lý Năng lượng và Tác động ASEAN
Oxfam in Asia
Giới thiệu về Fair Finance Asia
FFA là mạng lưới khu vực gồm các tổ chức xã hội dân sự Châu Á hoạt động nhằm bảo đảm các quyết định tài trợ của các tổ chức tài chính tôn trọng phúc lợi xã hội và môi trường của các cộng đồng nơi họ hoạt động. Tìm hiểu thêm tại: fairfinanceasia.org
Giới thiệu về Influencing Just Energy Transition in ASEAN
I-JET là sáng kiến đa quốc gia nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi năng lượng bảo đảm công bằng về giới và bao trùm về mặt xã hội. Tìm hiểu thêm tại: https://x.com/ijet_project
