Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia có lợi thế nổi bật để phát triển kinh tế biển. Đặc biệt với vị trí nằm bên Biển Đông – tuyến hàng hải quan trọng kết nối trực tiếp Thái Bình Dương, không chỉ giúp Việt Nam nâng cao vị thế địa chiến lược mà còn mở ra cơ hội lớn để phát triển đồng thời các ngành kinh tế hàng hải, logistics, năng lượng tái tạo và đặc biệt là du lịch biển.
Nhận thức rõ lợi thế này, Chính phủ xác định du lịch là ngành kinh tế mũi nhọn, đóng vai trò dẫn dắt nhiều lĩnh vực khác. Việt Nam sở hữu nhiều cảnh quan thiên nhiên ở đẳng cấp quốc tế, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển đa dạng các loại hình du lịch, từ nghỉ dưỡng cao cấp, du lịch sinh thái đến thể thao biển và trải nghiệm văn hóa bản địa.
CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN CÁC ĐÔ THỊ BIỂN
Từ nền tảng lợi thế về kinh tế biển và tiềm năng du lịch, phát triển đô thị ven biển đang trở thành xu hướng tại nhiều địa phương ven biển của Việt Nam, mở ra động lực mới cho tăng trưởng kinh tế và quá trình đô thị hóa dọc theo dải bờ biển.
Phát biểu tại Hội thảo: “Kỷ nguyên vịnh biển: Xu hướng toàn cầu cảng giải trí du thuyền”, TS. Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam cho biết, ở Việt Nam, quá trình quy hoạch và phát triển đô thị ven biển đang cho thấy những bước tiến rõ rệt. Đà Nẵng là ví dụ tiêu biểu khi kết hợp hài hòa giữa phát triển du lịch, dịch vụ và không gian sống ven biển. Qua đó, xây dựng thành công hình ảnh “thành phố đáng sống” và đưa du lịch trở thành trụ cột kinh tế.
Tương tự, tại Khánh Hòa, khu vực Nha Trang – Bắc Vân Phong cũng nổi lên với tiềm năng lớn để hình thành hệ sinh thái đô thị biển, đô thị đảo và đô thị sinh thái quy mô, hướng tới trở thành trung tâm du lịch tầm quốc gia và quốc tế.
Ngoài ra, sức hút của các đô thị biển còn được thúc đẩy bởi sự xuất hiện của nhiều dự án quy mô lớn được quy hoạch bài bản. Những tổ hợp nghỉ dưỡng – giải trí tích hợp các tiện ích cao cấp như sân golf, bến du thuyền hay trung tâm thương mại đang thu hút nhóm khách du lịch có khả năng chi trả cao, đồng thời góp phần nâng tầm hình ảnh điểm đến. Phú Quốc là minh chứng rõ rệt cho sự chuyển mình này khi từ một làng chài ven biển vươn lên trở thành tâm điểm du lịch của Việt Nam.
Theo TS. Đính, nhiều nghiên cứu cho thấy các thành phố ven biển hiện đóng góp đáng kể vào GDP của cả nước. Không chỉ tạo nguồn thu lớn từ du lịch và dịch vụ, sự phát triển của đô thị biển còn kéo theo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ tới nhiều ngành khác như: thương mại, bất động sản, giao thông và logistics, đồng thời tạo ra quy mô việc làm lớn và ổn định cho xã hội.
Trên thế giới, việc phát triển đô thị biển đã trở thành chiến lược thành công của nhiều quốc gia. Singapore, từ một quốc đảo có diện tích hạn chế đã xây dựng hệ thống đô thị ven biển và các khu nghỉ dưỡng cao cấp đồng bộ, để vươn lên thành trung tâm kinh tế, tài chính và logistics hàng đầu khu vực.
Dubai cũng là một ví dụ điển hình khi tạo nên những biểu tượng lấn biển nổi tiếng, qua đó chuyển mình từ nền kinh tế phụ thuộc dầu mỏ sang trung tâm du lịch và tài chính hiện đại của Trung Đông. Trong khi tại Đông Nam Á, Thái Lan cũng tận dụng mạnh mẽ lợi thế du lịch biển để thu hút hàng chục triệu lượt khách quốc tế mỗi năm.
XÂY DỰNG QUY HOẠCH TỔNG THỂ, DÀI HẠN VÀ CÓ TÍNH LIÊN VÙNG
Theo ông Nguyễn Văn Đính, để phát triển các đô thị biển tại Việt Nam một cách bền vững, cần đặc biệt lưu ý một số yếu tố then chốt. Trước hết là xây dựng quy hoạch tổng thể, dài hạn và có tính liên vùng, tránh tình trạng phát triển dồn dập hoặc cục bộ, đồng thời bảo đảm sự kết nối đồng bộ nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng và giảm áp lực lên môi trường.
Bên cạnh đó, phát triển kinh tế cần gắn chặt với bảo vệ môi trường và các yếu tố xã hội, tuân thủ nguyên tắc không đánh đổi môi trường lấy lợi ích kinh tế; chú trọng bảo vệ cảnh quan, đa dạng sinh học biển, duy trì hành lang sinh thái ven biển và bảo đảm hệ thống xử lý chất thải, nước thải hiệu quả.
Ngoài ra, cần định hướng phát triển kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn, ưu tiên ứng dụng công nghệ cao, sử dụng năng lượng sạch và phát triển các ngành công nghiệp thân thiện với môi trường như: đóng tàu xanh hay chế biến thủy sản công nghệ cao.
Công tác quản lý tài nguyên biển cũng cần gắn với việc chia sẻ lợi ích với cộng đồng, khuyến khích người dân ven biển tham gia bảo vệ môi trường biển, đồng thời bảo đảm cộng đồng địa phương được hưởng lợi từ du lịch và các hoạt động kinh tế biển.
Cùng với đó, việc chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu và thiên tai là yêu cầu quan trọng, thông qua đầu tư hệ thống đê biển, kè chắn sóng và phát triển hạ tầng bền vững (hệ thống cấp thoát nước, thu gom rác thải và cảnh báo), nhằm thích ứng với nước biển dâng và thiên tai cực đoan.
“Với lợi thế tự nhiên hiếm có cùng vị trí địa kinh tế chiến lược, Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để đưa kinh tế biển trở thành một trong những động lực tăng trưởng quan trọng trong những thập niên tới. Trong bức tranh đó, du lịch biển và các đô thị ven biển hiện đại sẽ đóng vai trò nền tảng phát triển, không chỉ tạo ra giá trị kinh tế mà còn góp phần nâng tầm hình ảnh Việt Nam, từ một điểm đến giàu tiềm năng trở thành trung tâm du lịch và kinh tế biển năng động của khu vực”, đại diện VARS nhận định.
Thực tế cho thấy, du lịch được xem là một trong những lĩnh vực có vai trò quan trọng thúc đẩy sự phát triển của kinh tế biển và các đô thị ven biển tại Việt Nam, bà Nguyễn Thanh Bình, Phó Trưởng phòng Lưu trú, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), đánh giá Việt Nam có nhiều cơ hội phát triển du lịch với các sản phẩm chủ đạo như du lịch biển, văn hóa, thiên nhiên và đô thị. Hệ thống cơ sở lưu trú du lịch trong nước đang phát triển theo xu hướng chung của thế giới với sự tham gia của nhiều tập đoàn quản lý thương hiệu quốc tế. Cùng với đó, các thương hiệu Việt cũng ngày càng khẳng định uy tín trên thị trường.
